نوبل ادبیات، از توكيو تا دولت آباد

image7-300x288

هنر و ادبیات –

 دانیال حکمت – ارسالی از تهران

ماه اكتبر هر سال شاهد اعطای جوايز نوبل در شهر استهكلم سوئد هستيم. ادبيات يكي از شاخه هاي جايزه نوبل است. اين جايزه همه ساله در ميان انبوه حرف و حديث ها و شايعات برنده خود را مي شناساند. بسياري از نويسندگان، جوامع ادبي و حتا دولتها هر سال در اين روزها با هزار بيم و حسرت و آرزو در انتظارند تا شايد بتوانند نصيبي از اين جايزه معروف و معتبر ببرند. موج شور و حال قبل از اعلام برندگان نوبل همزمان با ديگر نقاط جهان، كم و بيش در ايران در ميان كتاب خوانها كم و بيش ديده مي شود.

با توجه به اينكه اعطای جايزه نوبل نصيب هر زباني كه شود مي تواند براي آن كشور و زبانش تبليغي خوب در سطح جهان ايجاد كند، و باعث شود ديگر نويسندگان آن زبان هم در دنيا بيشتر شناخته شوند، امسال به سراغ پانزده نفر از اهل ادب كشورمان از طيف هاي مختلف؛ نويسندگان، منتقدان، نمايشنامه نويسان، فيلم نامه نويسان و روزنامه نگاران رفتيم و دو سوال مطرح كرديم. اول اينكه؛ علاقمندند كدام نويسندگان، خارج از حوزه ی زبان فارسي برنده جايزه نوبل ادبي شوند. با اين ترجيح كه اسم سه نفر را بياورند.

سوال دوم: دوست دارند از بين نويسندگان ايراني و فارس زبان چه كساني برنده جايزه شوند؟ با همان ترجيح سه اسم.

–         اميرحسين يزدانبد:جهان؛آدونيس، امبرتو اكو- ايران؛ هيچكس

–         علي زراندوز: جهان؛ امبرتو اكو، –  ايران؛ هوشنگ ابتهاج

–         بها الدين خرمشاهي: جهان؛ امبرتو اكو، آدونيس – ايران؛ محمود دولت آبادي، سيمين بهبهاني

–         آيدا مرادي آهني: جهان؛ امبرتو اكو، ال اي دكتروف- ايران؛ رضا براهني، ابراهيم گلستان

–         فرهاد توحيدي: جهان؛ هاروكي موراكامي، ايشيگورو، پل استر، ها جين، ميلان كوندرا، فيليپ راس – ايران؛ محمود دولت آبادی

–         مهدي ربي: جهان؛ هاروكي موراكامي- ايران؛ محمود دولت آبادی

–         سارا سالار: جهان؛ …. – ايران؛ محمود دولت آبادی

–         رسول يونان: جهان؛ هاروكي موراكامي – ايران؛…..

–         دكتر يونس شكرريز: جهان؛ هرس آندولول- ايران؛ محمود دولت آبادي، علي اشرف درويشيان، محمد محدعلي

–         بهار مهرنژاد: جهان؛ جومپا لاهيري – ايران؛ محمود دولت آبادي، جعفر مدرس صادقي

–         ميثم كياني: جهان؛ ميلان كوندرا – ايران؛ محمود دولت آبادي

–         عليرضا محمودي ايرانمهر: جهان؛ ميلان كوندرا، آريل دورتمن، هاروكي موراكامي- ايران؛ محمود دولت آبادی

–         رضا ساكي: جهان؛ ياسمينا رضا، وودي آلن، ماتئي ويسني يك- ايران؛ دكتر شفيعي كدكني، محمود دولت آبادي، رضا قاسمي

–         جواد عاطفه: جهان؛ هاروكي موراكامي- ايران؛ محمود دولت آبادي

در بين نويسندگان خارج از حوزه ی زبان فارسي اتفاق نظر كاملي به چشم نمي خورد. با اين حال هاروكي موراكامي، نويسنده معاصر ‍‍ژاپني كه محبوبيت زيادی هم در بين كتاب خوانهای ايراني دارد با پنج رای در رتبه نخست ايستاد. ظاهرا موراكامی يكي از بخت های مسلم نوبل ادبي امسال هم به شمار مي آيد. شايد اهل قلم ايراني در اين نظر سنجي گوشه چشمي هم به اخبار مربوط به شانس بالاي موراكامي هم داشتند. 

پس از موراكامي، امبرتو اكو فيلسوف و نويسنده و نشانه شناس و روشنفكر خندان و مطرح ايتاليايي با چهار راي در جاي دوم ايستاد. اكو با توجه به سليقه اي كه از اعظاي آكادمي نوبل م يشناسيم فاصله اي نسبتا بعيد با نوبل دارد.

نفر سوم اين نظر سنجي ميلان كوندرا نويسنده نام آشنا و محبوب دو دهه ی اخير در ايران با سه راي ماخوذه است. كوندرا نيز با نگاه فلسفي و شوخ طبعانه اش به جهان، بنا به دلايل گوناگون همچون امبرتو اكو و حتا از آن بيشتر، با نوبل فاصله دارد.

در مورد نويسنده مطرح ايراني براي دريافت جايزه نوبل نوعي اتفاق نظر جمعي در ميان اهل قلم ديده مي شد. البته همانطور كه از قبل هم انتظار داشتم، محمود دولت آبادي با ده راي قاطع از ميان پانزده نفر شايسته ترين نويسنده ايراني براي دريافت نوبل در اين نظر سنجي برگزيده شد. راي دهندگان به دولت آبادي، معتقد بودند كه رايشان را به جهت زحمات و تلاش او براي ادبيات داستاني ايران مي دهند. 

اما نكته جالب اينجا است كه بيشتر شركت كننده گان در نظر سنجي اعتقاد داشتند، ادبيات امروز ايران با ادبيات معاصر جهان فاصله نسبتا زيادي دارد.

در بين نويسندگان خارجي ديگري كه نامشان در اين نظرسنجي از سوي نويسندگان ذكر شده است اشخاص زير هستند:

آدونيس، دكتروف، ايشيگورو، پل استر، ها جين، فيليپ راس، وودي آلن، هرس آندولول، جومپا لاهيري، آريل دورتمن و ياسمينا رضا.

اما جالب آنكه در بين نويسندگان ايراني بعد از دولت آبادي نام هيچ نويسنده ديگري حتا دو راي بدست نياورده است، نويسندگاني كه نامشان در نظرسنجي مطرح شد را مي خوانيد:

دكتر شفيعي كدكني، رضا قاسمي، علي اشرف درويشيان، محمد محمدعلي،جعفر مدرس صادقي، رضا براهني، ابراهيم گلستان، سيمين بهبهاني و هوشنگ ابتهاج.

البته نام نويسندگان ديگري نيز مي توانست در ليست بالا ذكر شود كه جايشان خاليست، از جمله: اسماعيل كاداره، ياشار كمال، ادوارد آلبي، مارگارت اتوود، دينو بوزاتي، ايزابل آلنده و…

هاروكي موراكامي نويسنده منتخب نوبل ادبي، از سوي نويسندگان و اهقل قلم در اين نظر سنجي، در بين خيل خوانندگان ايراني هم از محبوبيت فراواني برخوردار است. كتاب خوانان ايراني با ادبيات و نويسندگان ژاپني نا آشنا نيستند، آثار كساني چون يوكيو ميشيما، كنزا بورو اوئه، كوبو آبه، ياسوناري كاواباتا از دهه 1340 تا كنون بارها به چاپ رسيده است. بدون شك در بين تمام نويسندگان برجسته ژاپني كه آثارشان تا كنون در ايران ترجمه شده موراكامي از موقعيت ويژه و خاصي برخوردار است.

هاروكي موراكامي دوازدهم ژانويه سال 1949 در شهر كيوتو به دنيا آمد. در دانشگاه هنرهاي نمايشي خواند. در سال 1971 با همسرش يوكو پيوند زناشويي بست. سال 1974 سال خاصي براي موراكامي است چرا كه به گفته خودش در جريان تماشاي يك مسابقه بيسبال موضوع اولين كتابش» به آواز باد گوش بسپار» به ذهنش رسيد. موراكامي كمي بعد يك بار جاز نيز تاسيس كرد. اما زماني كه سرانجام رمانش را در سال 1979 به چاپ رساند موفقيتش او را به اين نتيجه رساند كه خودش را وقف نوشتن كند و بار جازش را تعطيل كرد. از آن زمان موراكامي بي وقفه مي نويسد.

با انتشار رمان «جنگل نروژي» در سال 1988 موراكامي به عنوان صدايي جديد از ادبيات ژاپن در دنيا به شهرت رسيد. در دهه 90 موراكامي راهي پرينستون در آمريكا شد و در دانشگاه مشهور اين شهر به تدريس مشغول شد اما د رسال 2001 مجددا به زادگاهش بازگشت. موراكامي را نويسنده اي پست مدرن مي دانند. كسي كه در هر اثرش همچنان مشغول تجربه اندوزي و زورآزمايي با ايده هاي جديدش است. موراکامی بر خلاف بسیاری از نویسندگان برای سلامتی خود اهمیت زیادی قائل است. او صبحها ساعت چهار و نیم از خواب بر می خیزد و نوشتن را آغاز می کند. برنامه ورزش و دویدنهایش هم هنوز سر جایشان است. موراکامی خودش را یک دونده دوی ماراتون البته از نوع آماتورش می داند.

با توجه به وجود مميزي در ايران با اينكه كتاب خوانهاي ايراني آثار نشر يافته موراكامي را مطالعه كرده اند اما نمي توانند شناخت كافي از اين نويسنده چيره دست داشته باشند. چرا كه موراكامي در بين كتاب خوانهاي خارج از ايران به غير از ويژگي هاي فوق به توانايي قدرتمندش در تصوير سازي صحنه هاي عاشقانه و سكس شهرت دارد، و توصيف اين صحنه ها در آثار موراكامي، همان تابويي است كه خوانندگان ايراني از آن محرومند.

بيشتر آثاري كه از موراكامي در ايران به چاپ رسيده اند داستانهاي كوتاه و بلند او هستند. اما رمان » كافكا در ساحل» او تا كنون تنها رمان موراكامي است كه در ايران به چاپ رسيده است. اين رمان اولين بار در انتشارات كاروان با همين عنوان توسط گيتا گرگاني ترجمه شد و به چاپ رسيد. اما ترجمه مشهور ديگري هم از اين رمان وارد بازار كتاب شد به اسم «كافكا در كرانه» با ترجمه مترجم برجسته مهدي غبرايي كه توسط انتشارات نيلوفر به چاپ رسيد.

رمان كافكا بر كرانه اثري است تركيبي از فرهنگ و ادبيات و اساطير ژاپن و غرب. داستان پسري است پانزده ساله كه از خانه فرار مي كند. پدرش نقاشي مدرن است… كافكا در سفري اوديسه وارش در سه وضعيت دوزخ و برزخ و سرانجام بهشت مواجه مي شود. آنچه كه كافكا دچارش شده موقعيتي مشابه اديپ است كه او را از آن گريزي نيست. رمان همچون بسياري از آثار موراكامي در بستري از پست مدرنيسم عمل مي كند و پر است از موقعيتهاي سورآل، ابزورد و حتا گروتسك…، دانش آموزاني كه در طي جنگ جهاني دوم بي دليل بي هوش مي شوند. مردي كه با گربه ها حرف مي زند. و روح دو سربازي كه از جنگ جهاني دوم تا كنون در جنگل سرگردانند و نمي دانند كه مرده اند.

آنچه كه در زير آمده است آثار منتشر شده هاروكي موراكامي در ايران است. با توجه به اين كه برخي ديگر از آثار موراكامي ترجمه شده و مدتهاست در وزارت ارشاد در انتظار چاپ خاك مي خورند.

مجموعه داستان «کجا ممکن است پیدایش کنم»، مترجم بزرگهمر شرف‌الدین، نشر چشمه،

 داستان بلند «بعد از تاریکی»، مترجم مجتبي ويسي، انتشارات نگاه

داستان بلند» از دو كه حرف مي زنم، از چه مي زنم»، مترجم، مجتبي ويسي، انتشارات چشمه

رمان» كافكا در ساحل»، مترجم گيتا گرگاني، انتشارات كاروان

رمان» كافكا در كرانه»، مترجم مهدي غبرايي، انتشرات نيلوفر

مجموعه  داستان» ديدن دختر صد در صر دلخواه در صبح زيباي ماه آوريل»، مترجم محمود مرادي، نشر ثالث

مجموعه  داستان» پس لرزه»، مترجم سما قرايي، نشر قطره

Advertisements

با سپاس از توجه شما به این مطلب

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.