مروری بر تاریخ ایران در چنین روزی

ورود برادران شِرلی به قزوین و سرآغاز نفود انگلستان در ايران در نوزده ژوئن 1598 میلادی

  353 سال بعد ملی شدن نفت در ایران در همین روز نوزدهم ژوئن به سال  1951  توسط دکتر محمد مصدق

 

sir-robert-shirley-granger

انتونی و رابرت شرلی (دو برادر انگليسي) 19 ژوئن سال 1598 ميلادي (29 خرداد در 415 سال پيش) در شهر قزوين ـ پايتخت وقت ايران ـ با شاه عباس يکم (1629– 1578) ديدار كردند كه به نوشته مورخان، با اين ديدار نفوذ و سپس مداخله انگستان در امور ايران آغاز شده است كه ايرانيان خاطرات بسياری بدی از آن دارند. اين دو برادر همراه با چند انگليسی ديگر سيزدهم ژوئن  به همراه نزدیک به پنج هزار اسب و چهارده سرباز  وارد قزوين شده و درخواست ملاقات با شاه عباس را كرده بودند كه پس از شش روز انتظار به آن موفق شدند. انگلستان با هدفهای استعماری، پيش از شاه عباس یکم هم (و از زمان شاه طهماسب یکم) درصدد نفوذ درايران بر آمده بود، ولی موفق نشده بود.

robertآنتونی پس از آموزش های اولیه و جا به جا  مقدمات آموزش های نظامی برای سپاه ایران در دوره  شاه عباس ایران را ترک کرد ولی برادرش رابرت به همراه سیزده تن از سربازان انگلیسی باقی ماندند و در ایران زندگی کردند .

    شاه عباس كه قصد عقب راندن عثمانی را از مرزهای غربی ايران و اخراج پرتغالی ها را از خليج فارس و نيز تاسيس يك ارتش ملی و مدرن و خلاص كردن دولت از دست قزلباش (قشون ايلات و عشاير) را داشت، در ژوئن 1598 از پيشنهادهای برادران شرلی که با همراهان خود یک گروه را تشکیل می دادند به همکاری استقبال كرده بود. گروه شرلی ماموریت داشت که با آموزش های لازمه به سپاه ایران ارتشی مدرن بوجود آورند تا ایران بتواند در مقابل توسعه طلبی های ترک های عثمانی  از خود دفاع کند و از طرفی قصد داشتند که با این کمک به ایران کمکی نیز به دولت های مسیحی اروپا شود که نگران توسعه طلبی عثمانی در غرب بودند و همچنین او قصد داشت شاه عباس را  مصمم به اخراج پرتغالی ها از خلیج فارس کند (تا راه ورود انگلیسی ها به این منطقه ناظر بر هندوستان هموار شود)، به این ترتیب ماموریت برادران شرلی هم مذهبی بود و هم استعماری. انتونی (برادر بزرگتر) پس از انجام ماموریت به اروپا بازگشت و رابرت و گروه شرلی در ایران ماندند. رابرت پس از سه دیدار دیپلماتیک از اروپا بسال 1628 در بازگشت به ایران در حوالی شهر کنونی قزوین در گذشت و در همان شهر دفن شد .

 پس می توان گفت که ورود این دو برادر در زمان شاه عباس آغاز حضور انگلیس در سرزمین پرشیا ( ایران کنونی) و دخالت های مستقیم و غیر مستقیم این کشور در تعیین  تکلیف  در مناسبات خارجی و داخلی ایران و بروی کار آوردن حکومت های دست نشانده     بوده از قبیل :  ميانجی گری در تنظيم قرارداد تركمنچای به سود روسيه، سازش و معامله با مسکو در قطع نفوذ و اقتدار ایران در نواحی تاجیک نشین منطقه فرارود و دادن این مناطق به روسیه، جدا كردن افغانستان و سرانجام منطقه هرات و نواحی تاجیک نشین از ايران، سلطه بر خليج فارس، امضای قرارداد سال 1907 سن پترزبورگ با روسيه و تقسيم ايران به دو منطقه نفوذ ميان آن دو دولت (طرفين قرارداد) و تاسيس واحد نظامی انگليسی «اس. پي. آر. S. P. R» در منطقه نفوذ انگلستان در ايران، جداکردن قطعه بزرگی از بلوچستان و ضمیمه کردن آن به هندوستان خود و تحریک بلوچ های باقی مانده به ضدیت با دولت تهران و بعضا دستبرد و غارت مناطق مجاور ـ استان کرمان، تحميل قراردادهای متعدد و گرفتن امتيازهای فراوان از جمله نفت و نشر اسكناس، آوردن و بردن دولت ها و اشخاص و خريدن بسياری از مقامات، رجال و ناشران روزنامه ها با دادن پول و وعده و حمايت؛ چند نمونه از مداخلات انگلستان در ايران از دهه دوم قرن نوزدهم بوده است و اینک به صورتی دیگر ازجمله تلقین سیاسی به سایر دولت ها و نیز از طریق بی بی سی که اِعمال این سیاست اینک بوسیله بی بی سی و به باور لاروش ـ رئیس حزب فدرالیست آمریکا ـ از طریق تلقین و دادن خط به سران واشنگتن و اتحادیه اروپا و شیوخ و اميران عرب ادامه دارد. با دیدار از وبسایت فارسی بی بی سی ـ صرف نظر از کدام روز ـ می شود پی برد که دولت لندن از کدام اشخاص، سیاست ها و برنامه ها حمایت و زمینه سازی و تلقین می کند.

     353 سال بعد در همان روز (19 ژوئن = 29 خرداد)، ايرانيان در يك مورد موفق به نجات خود از دست انگلستان شدند. در اين روز (29 خرداد) در سال 1330 هجری خورشيدی خَلع يَد از انگلستان در نفت ايران به عمل آمد و يک روز بعد (سی ام خرداد 1330) دكتر محمد مصدق رئيس دولت گزارش آن را به مجلس داد و پايان يك تجاوز استعماری دهها ساله به حقوق ايرانيان را اعلام داشت و خواست كه گزارش تصويب شود. اين گزارش تنها با مخالفت يك نماينده به تصويب رسيد (که اين طرد انگليسی ها از ايران دو سال و اندی بيشتر طول نکشيد).

     از تحولات دهه يکم قرن 21 و تا به امروز در عراق و افغانستان (و سراسر خاور میانه و آسیای جنوبی) چنين بر می آيد که انگليسی ها در قبال منطقه، هنوز در همان انديشه ها و سیاست های قدیمی خود هستند. در مارس 2003 در حمله نظامی به عراق مشاركت كردند، اما تنها در منطقه بصره مستقر شدند كه نبض منطقه نفت است و محلی برای تحریک بر ضد ایران در صورت لزوم. مشارکت در استقرار نظامی در افغانستان و «خط دادن ها» هم دنباله همان سياست های قديمی لندن است. استقرار غرب (ناتو) در افغانستان که چندی پس از خروج نیروهای نظامی دولت مسکو از آنجا صورت گرفته است احتمال معارضه روسيه، هند و نيز رژیم پکن (3 قدرت در حال طلوع) با آن قدرت را افزایش داده است که اصحاب نظر تلاش رژیم پکن برای گرفتن تسهیلات بندری در «کوادر» پاکستان را که ناظر بر شرق اقیانوس هند و ازجمله دریای عُمان و خلیج فارس است نخستین زمینه برای این درگیری می دانند. پکن با دریافت این تسهیلات از پاکستان به همان راهی پای گذارده است که پرتغالی ها 5 قرن پیش به آن وارد شده بودند. پاکستان که اواخر دهه 1940 از بطن هندوستان به وجود آمده اینک با مشکلات متعدد رو به رو است بویژه مسئله پشتون ها (پختون ها = پاتان ها) که انگلیسی ها به دلایلی با ترسیم مرز دورَند (تلفظ محلی؛ دوراند) آنان را از پشتون های افغانستان جدا کردند. در جریان استقرار روس ها در افغانستان در دهه 1980، آمریکا و سعودی در منطقه سی میلیونی پشتون نشین پاکستان دسته مسلح ضد روس ایجاد کردند که طالبان بعدا از میان آنها برخاستند و ماجرای القاعده. طبق بیشتر پیش بینی ها، ناآرامی در منطقه پشتون نشین پاکستان ادامه خواهد داشت که در صورت تشدید، احتمال تجزیه پاکستان از این ناحیت هم وجود خواهد داشت. پشتون ها پارسی تبار هستند.

 

 

با سپاس از توجه شما به این مطلب

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.